نصب بولت روی بتن همیشه در زمان بتنریزی انجام نمیشود. در بسیاری از پروژهها پس از اجرای بتن نیاز است تجهیزات، صفحات فلزی، بیس پلیت، ساپورتها یا قطعات مختلف به سازه بتنی متصل شوند. یکی از روشهایی که برای ایجاد چنین اتصالی استفاده میشود، کاشت بولت با چسب کاشت میلگرد یا انکر شیمیایی است.
در این روش ابتدا سوراخی با قطر و عمق مناسب در بتن ایجاد میشود، سپس داخل سوراخ به شکل اصولی تمیز شده و چسب مخصوص تزریق میشود. در مرحله بعد بولت یا راد رزوهدار داخل چسب قرار میگیرد و پس از طی شدن زمان گیرش، اتصال آماده استفاده خواهد بود.
البته کیفیت نهایی اتصال فقط به قدرت چسب بستگی ندارد. نحوه سوراخکاری، تمیز کردن سوراخ، تزریق صحیح چسب، عمق کاشت، شرایط بتن و رعایت زمان گیرش همگی در نتیجه نهایی تاثیر دارند.
در ادامه مراحل اصلی نصب بولت با چسب کاشت میلگرد را قدم به قدم بررسی میکنیم.
در سیستمهای انکر شیمیایی، اتصال بولت با بتن فقط بر پایه فشار مکانیکی ایجاد نمیشود. ماده شیمیایی داخل سوراخ تزریق شده و فضای میان دیواره بتن و سطح بولت یا راد را پر میکند.
پس از واکنش و گیرش مواد، اتصال میان بولت و بتن شکل میگیرد.
چسبهای مورد استفاده در این سیستم معمولا از دو جزء تشکیل شدهاند که هنگام عبور از نازل میکسر با یکدیگر ترکیب میشوند. پس از اختلاط، فرآیند واکنش شیمیایی آغاز شده و ماده به تدریج سخت میشود.
سیستم مورد استفاده میتواند با توجه به محصول شامل رزینهای مختلفی باشد و مشخصات فنی هر سیستم با دیگری تفاوت داشته باشد.
به همین دلیل هنگام انتخاب محصول باید اطلاعاتی مانند نوع بتن، قطر بولت، شرایط محیط، نوع بارگذاری و دستورالعمل شرکت سازنده بررسی شود.
برای مشاهده محصولات این حوزه میتوانید بخش چسب کاشت میلگرد و انکر شیمیایی را بررسی کنید.
یکی از اشتباهات رایج این است که اجرای کاشت بولت بدون بررسی شرایط پروژه آغاز شود. پیش از سوراخکاری باید چند موضوع مشخص شود.
ابتدا باید مشخص شود بولت قرار است در چه شرایطی نصب شود.
برای مثال:
همه چسبهای کاشت برای تمام شرایط فوق مناسب نیستند. اطلاعات فنی محصول مشخص میکند که یک انکر شیمیایی برای چه محیط و بستری تایید شده است.
قطر بولت، قطر مته و عمق سوراخ باید با یکدیگر تناسب داشته باشند.
نمیتوان یک عدد ثابت را برای تمام پروژهها به عنوان عمق استاندارد کاشت بولت اعلام کرد؛ زیرا عمق مناسب به عواملی مانند:
وابسته است.
بنابراین برای تعیین قطر مته و عمق کاشت، دیتاشیت و دستورالعمل فنی همان محصول باید مبنا قرار گیرد.
در اتصالات سازهای یا باربر نیز این موارد باید مطابق نقشه و محاسبات مهندسی تعیین شوند.
دو پارامتر مهم دیگر، فاصله بولتها از یکدیگر و فاصله آنها از لبه بتن است.
اگر سوراخ بیش از حد به لبه بتن نزدیک باشد یا فاصله میان انکرها مناسب نباشد، ظرفیت اتصال میتواند تحت تاثیر قرار گیرد.
به همین دلیل محل سوراخکاری نباید صرفا بر اساس فضای موجود انتخاب شود و در اتصالات مهم باید الزامات طراحی سیستم انکر رعایت شود.
قبل از شروع کار بهتر است تمام ابزارها آماده باشند.
ابزار | کاربرد |
دریل یا دستگاه سوراخکاری مناسب | ایجاد سوراخ در بتن |
مته مناسب بتن | ایجاد سوراخ با قطر مورد نیاز |
برس مخصوص سوراخ | تمیز کردن دیواره داخلی سوراخ |
دمنده یا تجهیزات هوای فشرده | خارج کردن گرد و غبار |
کارتریج چسب کاشت | ایجاد اتصال شیمیایی |
نازل میکسر | مخلوط کردن اجزای چسب |
گان تزریق | تزریق کنترل شده مواد |
بولت یا راد رزوهدار | ایجاد اتصال |
متر یا ابزار اندازهگیری | کنترل عمق سوراخ |
برای استفاده از چسبهای کارتریجی معمولا به گان مناسب نیاز است. انواع گان تزریق چسب برای کارتریجهای مختلف در بازار وجود دارند و باید گان متناسب با ساختار کارتریج انتخاب شود.
مراحل اجرا ممکن است با توجه به برند و سیستم انکر تفاوتهایی داشته باشد. بنابراین همیشه دستورالعمل سازنده محصول در اولویت قرار دارد.
با این حال، فرآیند کلی معمولا شامل مراحل زیر است.
قبل از سوراخکاری، محل قرارگیری بولت مشخص میشود.
در این مرحله باید مواردی مانند نقشه اجرایی، فاصله از لبه، محل بولتهای مجاور و احتمال وجود آرماتور یا تاسیسات داخل بتن در نظر گرفته شود.
در پروژههای حساس بهتر است پیش از حفاری، محل آرماتورها با تجهیزات مناسب بررسی شود تا احتمال برخورد با میلگرد اصلی سازه کاهش پیدا کند.
بعد از مشخص شدن محل، سوراخ با مته مناسب ایجاد میشود.
دو مشخصه مهم در این مرحله عبارتاند از:
قطر سوراخ
و
عمق سوراخ
هر دو باید مطابق مشخصات سیستم انکر انتخاب شوند.
سوراخ بیش از حد بزرگ، کمعمق یا خارج از ابعاد تعیینشده میتواند بر عملکرد اتصال تاثیر بگذارد.
بهتر است عمق سوراخ هنگام حفاری کنترل شود تا بولت در عمق طراحیشده قرار بگیرد.
این مرحله یکی از مهمترین بخشهای اجرای انکر شیمیایی است.
پس از سوراخکاری مقدار زیادی گرد و غبار و ذرات بتن داخل حفره باقی میماند. اگر چسب مستقیما روی این گرد و غبار تزریق شود، امکان ایجاد اتصال مناسب میان ماده و دیواره بتن کاهش پیدا میکند.
در بسیاری از سیستمها از ترکیبی از مراحل زیر استفاده میشود:
دمیدن هوا → برس زدن → دمیدن مجدد هوا
این فرآیند ممکن است طبق دستور سازنده چند مرتبه تکرار شود.
برس باید با قطر سوراخ تناسب داشته باشد تا بتواند دیواره داخلی را به شکل موثر تمیز کند.
در پروژههای حساس نباید مرحله تمیزکاری سوراخ به چند ثانیه فوت کردن یا تکان دادن گرد و غبار محدود شود.
در چسبهای دو جزئی، رزین و هاردنر هنگام عبور از نازل با یکدیگر ترکیب میشوند.
پس از نصب نازل روی کارتریج و قرار دادن آن داخل گان، معمولا مقدار اولیه مواد تزریق میشود تا مخلوط خروجی یکنواخت شود.
مقدار دقیق مادهای که در ابتدای کار باید کنار گذاشته شود به دستور تولیدکننده بستگی دارد و بهتر است دقیقا مطابق مشخصات محصول عمل شود.
اگر دو جزء به شکل صحیح با یکدیگر مخلوط نشده باشند، امکان دارد فرآیند سخت شدن به درستی انجام نشود.
بعد از آماده شدن چسب، تزریق شروع میشود.
یکی از روشهای متداول این است که نازل تا قسمت عمیق سوراخ وارد شود و تزریق از انتهای حفره به سمت بیرون انجام گیرد.
این روش کمک میکند فضای داخلی سوراخ بهتر پر شده و احتمال باقی ماندن فضای خالی و حباب کاهش پیدا کند.
مقدار چسب نیز باید به اندازهای باشد که بعد از ورود بولت، فضای کافی میان بولت و دیواره سوراخ پر شود.
تزریق بیش از حد میتواند باعث مصرف غیرضروری محصول شود و تزریق بسیار کم نیز ممکن است سطح اتصال را کامل نکند.
بلافاصله بعد از تزریق و در محدوده زمان کارپذیری چسب، بولت وارد سوراخ میشود.
معمولا بولت با حرکت آرام و چرخشی داخل سوراخ قرار میگیرد تا مواد اطراف آن بهتر توزیع شوند.
بولت باید تا عمق تعیینشده وارد شود.
وجود مقدار کمی چسب در اطراف دهانه سوراخ پس از جاگذاری میتواند نشان دهد که فضای اطراف راد با ماده پر شده است؛ با این حال معیار اصلی اجرا همچنان دستورالعمل سیستم مورد استفاده است.
پس از قرار دادن بولت، موقعیت آن باید کنترل شود.
در این مرحله میتوان مواردی مانند:
را بررسی کرد.
این تنظیمات باید قبل از پایان Working Time یا زمان کارپذیری چسب انجام شوند.
بعد از شروع جدی فرآیند گیرش، حرکت دادن بولت میتواند اتصال در حال شکلگیری را مختل کند.
دو اصطلاح مهم در اجرای انکر شیمیایی عبارتاند از:
Working Time
و
Curing Time
Working Time مدت زمانی است که پس از ترکیب اجزای چسب، هنوز امکان کار با ماده و تنظیم بولت وجود دارد.
اما Curing Time مدت زمانی است که چسب برای رسیدن به مرحله لازم از سخت شدن و آماده شدن برای بارگذاری نیاز دارد.
این دو زمان با یکدیگر یکسان نیستند.
دمای بتن و محیط نیز میتواند تاثیر قابل توجهی روی این زمانها داشته باشد. معمولا در دماهای پایینتر، فرآیند گیرش کندتر میشود و زمان بیشتری نیاز دارد.
به همین دلیل نمیتوان برای همه چسبها گفت مثلا «بعد از یک ساعت بولت آماده است».
زمان دقیق باید از جدول فنی همان محصول استخراج شود.
تا زمانی که Curing Time تعیینشده برای سیستم کامل نشده، نباید بار اصلی به بولت اعمال شود.
بستن تجهیزات سنگین، اعمال گشتاور نهایی، کشیدن بولت یا حرکت دادن اتصال قبل از گیرش کامل میتواند کیفیت اتصال را کاهش دهد.
بنابراین در پروژه اجرایی بهتر است زمان نصب هر بولت مشخص باشد تا تیم اجرایی بداند از چه زمانی امکان ادامه عملیات وجود دارد.
این دو روش از نظر فرآیند اجرایی شباهت زیادی دارند، اما کاربرد آنها همیشه یکسان نیست.
کاشت بولت | کاشت میلگرد |
معمولا از بولت یا راد رزوهدار استفاده میشود | از میلگرد آجدار استفاده میشود |
برای اتصال صفحات، تجهیزات و قطعات فلزی کاربرد دارد | بیشتر در توسعه یا اتصال اجزای بتنی کاربرد دارد |
امکان نصب مهره روی راد وجود دارد | هدف معمولا ایجاد پیوستگی آرماتور است |
در بسیاری از پروژههای نصب تجهیزات دیده میشود | بیشتر ماهیت سازهای و آرماتوربندی دارد |
نوع چسب مورد استفاده باید برای کاربرد مورد نظر تایید شده باشد و نمیتوان صرفا به دلیل شباهت ظاهری دو فرآیند، هر محصولی را برای هر دو کاربرد استفاده کرد.
حتی استفاده از یک چسب باکیفیت نیز نمیتواند اجرای نامناسب را جبران کند.
گرد و خاک بتن یکی از مهمترین عوامل کاهش کیفیت اجرای اتصال است. حذف مرحله برس و دمش به دلیل صرفهجویی در زمان، تصمیم مناسبی نیست.
قطر سوراخ باید مطابق مشخصات سیستم انتخاب شود. سوراخ بیش از حد بزرگ یا کوچک میتواند در اجرای صحیح اختلال ایجاد کند.
عمق کاشت وابسته به طراحی و سیستم انکر است و یک عدد ثابت برای تمام قطرها و پروژهها وجود ندارد.
اگر رزین و هاردنر به درستی ترکیب نشوند، ممکن است بخشی از مواد سخت نشوند یا عملکرد مورد انتظار ایجاد نشود.
تزریق کنترل نشده از دهانه میتواند باعث باقی ماندن هوا در قسمت عمیق سوراخ شود. در صورت توصیه سازنده، تزریق باید از عمق سوراخ آغاز شود.
بعد از پایان Working Time نباید موقعیت بولت تغییر داده شود.
اینکه سطح خارجی چسب سفت شده باشد لزوما به معنای تکمیل Curing Time نیست.
زمان گیرش بسیاری از انکرهای شیمیایی در دماهای مختلف تغییر میکند.
هر محصول محدوده کاربرد مشخصی دارد. شرایطی مانند بتن ترکخورده، محیط مرطوب، دمای بالا یا پایین و بارهای ویژه باید هنگام انتخاب سیستم در نظر گرفته شوند.
در اتصالات ساده و غیرسازهای نیز باید دستورالعمل محصول رعایت شود، اما اهمیت طراحی در برخی کاربردها بسیار بیشتر است.
برای مثال:
در چنین شرایطی انتخاب قطر بولت، عمق کاشت، تعداد انکرها، فاصله آنها و نوع سیستم باید بر اساس طراحی مهندسی انجام شود.
یک آموزش عمومی اینترنتی نمیتواند جایگزین محاسبات طراح سازه یا دستورالعمل فنی یک سیستم تاییدشده باشد.
پس از اینکه مشخصات اتصال تعیین شد، باید چسب متناسب با پروژه انتخاب شود.
هنگام بررسی محصول به موارد زیر توجه کنید:
در HyperGmax میتوانید دسته چسب مناسب برای کاشت بولت و میلگرد را برای بررسی محصولات موجود مشاهده کنید.
یکی از محصولات این دسته نیز چسب کاشت میلگرد مموهات است که برای کاربردهایی مانند نصب بولت، میلگرد و برخی اتصالات سازهای طراحی شده است. انتخاب نهایی باید با مشخصات فنی پروژه و اطلاعات سازنده تطبیق داده شود.
پس از تکمیل زمان گیرش بهتر است اتصال قبل از استفاده نهایی کنترل شود.
مواردی مانند:
بررسی شوند.
در پروژههایی که طبق طراحی یا مشخصات فنی نیاز به کنترل ظرفیت اتصال وجود دارد، ممکن است از تست کشش یا Pull-out Test نیز استفاده شود.
نوع آزمایش، مقدار بار و معیار پذیرش باید توسط فرد متخصص یا بر اساس الزامات پروژه تعیین شود.
کاشت بولت با چسب کاشت میلگرد در ظاهر فرآیند پیچیدهای نیست، اما کیفیت اتصال به مجموعهای از مراحل وابسته است.
انتخاب چسب مناسب تنها یکی از این مراحل است.
سوراخ باید با قطر و عمق صحیح ایجاد شود، گرد و خاک آن به شکل کامل تخلیه شود، اجزای چسب درست مخلوط شوند، تزریق مطابق دستور سازنده انجام گیرد و بولت پیش از پایان Working Time در موقعیت مناسب قرار گیرد.
پس از آن نیز باید Curing Time به طور کامل رعایت شود و از بارگذاری زودهنگام اتصال جلوگیری شود.
به زبان ساده، یک اتصال مناسب نتیجه محصول مناسب + طراحی صحیح + اجرای دقیق است.
برای بررسی محصولات قابل استفاده در این حوزه میتوانید دسته چسب کاشت میلگرد در هایپر جی مکس را مشاهده کنید.
معمولا از سیستمهای انکر شیمیایی یا چسبهای مخصوص کاشت میلگرد و بولت استفاده میشود. محصول باید برای بستر، نوع بولت و شرایط پروژه مورد تایید باشد.
زمان گیرش به نوع محصول و دمای بتن وابسته است. برای تعیین زمان بارگذاری باید جدول Curing Time همان محصول بررسی شود.
بله. گرد و خاک حاصل از حفاری میتواند مانع ایجاد اتصال مناسب میان چسب و بتن شود. روش دقیق تمیزکاری باید مطابق دستور سازنده اجرا شود.
عدد ثابتی برای همه پروژهها وجود ندارد. عمق کاشت بر اساس قطر بولت، نوع چسب، بتن، بار واردشده و طراحی سیستم مشخص میشود.
بسیاری از سیستمهای انکر شیمیایی برای راد رزوهدار نیز طراحی شدهاند، اما باید دیتاشیت محصول بررسی شود.
در رول بولت مکانیکی، مهار عمدتا با مکانیزم مکانیکی داخل بتن ایجاد میشود؛ در حالی که در انکر شیمیایی، رزین میان بولت و بتن اتصال ایجاد میکند.
خیر. باید زمان گیرش تعیینشده توسط سازنده کامل شود و سپس مطابق دستورالعمل سیستم عملیات بعدی انجام شود.
بله. دمای بستر و محیط میتواند Working Time و Curing Time چسب را تغییر دهد.
عواملی مانند تمیزکاری ناقص، قطر یا عمق نامناسب سوراخ، تزریق ناکافی، اختلاط ناقص چسب، حرکت دادن بولت هنگام گیرش یا بارگذاری زودهنگام میتوانند از دلایل احتمالی باشند.
چسب ماستیک 600 جی مکس 400 گرم
۲۵۰,۰۰۰ تومان
چسب ماستیک 400 جی مکس 500 گرم
۲۰۰,۰۰۰ تومان
چسب ماستیک 500 جی مکس 440 گرم
۱۸۰,۰۰۰ تومان
چسب پلی یورتان سوسیسی ساختمانی جی مکس با تخفیف انقضا 2 ماه
۸۹۰,۰۰۰ تومان
چسب 123 سبز جی مکس
۳۷۰,۰۰۰ تومان
چسب پلی یورتان سوسیسی ساختمانی جی مکس با تخفیف انقضا 2 ماه
۸۹۰,۰۰۰ تومان
چسب 123 آبی جی مکس
۳۱۵,۰۰۰ تومان
کاتر تویو
۱۵۰,۰۰۰ تومان
چسب چوب برند مشهد
۱,۳۰۶,۸۰۰ تومان
چسب سیلیکون 150 مخصوص آینه جی مکس 330 گرم
۴۹۵,۰۰۰ تومان
چسب پلی یورتان سوسیسی ساختمانی جی مکس با تخفیف انقضا 2 ماه
۸۹۰,۰۰۰ تومان
اسپری انژکتور شور جی مکس
۱۹۰,۰۰۰ تومان
چسب پلی سولفاید جی مکس 33 کیلویی
۹,۱۰۰,۰۰۰ تومان
فوم پلی یورتان 840 تفنگی جی مکس
۱,۲۰۰,۰۰۰ تومان
فوم پلی یورتان 600 شیلنگی جی مکس
۸۰۰,۰۰۰ تومان
